عزّة طعام كيل به آن مىكردند ؛ و « فِي رَحْلِ أَخِيهِ » اى في جملة متاعه ، در ميان متاع او پنهان كردند . « ثُمَّ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ أَيَّتُهَا الْعِيرُ » پس منادى ندا كرد كى اى كاروانيان اشتر ؛ و گفته‌اند : اعلام كردند ؛ و التّأذين اعلام بقول يسمع بالأذن ؛ و بانگ نماز ازان جهت « تأذين » خوانند كى بقول اعلام كنند و به گوش بشنوند ؛ و درين معرض حمل بر قول كرده است و ازين است كى بعد از آن « ان » و « لا انّ » واقع نشوذ . « ايّتها العير » يريد : يا اهل العير ؛ مضاف حذف كرد ؛ و العير الإبل لا واحد لها ، يعنى عير شتر بوذ و آن را واحدى نيست . مجاهد گويذ : العير الحمير ، يعنى عير خران‌اند . « إِنَّكُمْ لَسارِقُونَ » شما دزدانيذ . در تأويل آن خلاف كرده‌اند . بعضى گفته‌اند : منادي بىاذن ( 607 ) يوسف ندا كرد ؛ و گفته‌اند : انكم لسارقون ليوسف ، يعنى شما دزدانيد يوسف را ، و مرادش ازين آن وقت است كى او را از پيش پدر ببردند و در چاه انداختند ؛ و گفته‌اند : در آن استفهامى هست ، اى أ إنكم لسارقون ؛ و گفته‌اند : تعريضى بوذ . « قالُوا وَ أَقْبَلُوا عَلَيْهِمْ » اى قابلوهم بوجوههم ، همه روى سوى ايشان كردند و گفتند : « ما ذا تَفْقِدُونَ » اىّ شيء ضاع لكم ؟ چى چيز شما را ضايع شذه است ؟ ؛ و « فقد » غيبت چيزى بوذ از حسّ بحيث لا يدرى اين هو ، بطريقي كى ندانند كى آن كجاست . « قالُوا نَفْقِدُ صُواعَ الْمَلِكِ » و الصّواع المكيال لا غير يذكّر و يؤنّث . « وَ لِمَنْ جاءَ بِهِ حِمْلُ بَعِيرٍ » يعنى مكيال ملك مىطلبيم و هر كس كى مكيال بما باز آرذ او را يك خروار بار اشترى [ بوذ ] ؛ و هذا دأب النّاشد في طلب ضالّته ، يعنى عادت مردم آنست كى چون چيزى از ايشان گم شوذ منادى را بگويند كى ندا كنذ كى هر كس كى فلان چيز ضايع شذه را به صاحب خوذ باز رسانذ او راست چندين و چندين . مناديان يوسف هم ( 608 ) به اين سبيل ندا كردند كى هر كس كى صاع ملك باز رسانذ او را بوذ يك خروار بار اشترى . « وَ أَنَا بِهِ زَعِيمٌ » كفيل ضمين ، يعنى اين منادى كننده مىگفت : من ضامنم كى هر كس كى صاع باز آرذ من يك خروار بار بوى دهم . چرا مؤذّن را بلفظ واحد راند پس ضمير عايد را جمع كرد پس زعيم را بواحد ياذ كرد ؟ زيرا كى مؤذن يا ناشد نباشذ الا يكى و زعيم مؤذّن بوذ و لسان قوم باشذ . « قالُوا تَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُمْ ما جِئْنا لِنُفْسِدَ فِي الْأَرْضِ وَ ما كُنَّا سارِقِينَ » برادران يوسف